CARACTERÍSTICA MORFOLÓGICAS

• A área principal de orixe e dispersión xeográfica da raza sitúase nas zonas montañosas dos concellos incluídos no parque natural Baixa Limia-Serra do Xurés, na provincia de Ourense, e nas estribacións montañosas do homólogo parque nacional portugués de Peneda-Xerês. A raza ocupa terreos pobres de chan ácido e limitadas posibilidades forraxeiras, de clima húmido e frío.

1.- ÁREA DE DISPERSIÓN

• A área principal de orixe e dispersión xeográfica da raza sitúase nas zonas montañosas dos concellos incluídos no parque natural Baixa Limia-Serra do Xurés, na provincia de Ourense, e nas estribacións montañosas do homólogo parque nacional portugués de Peneda-Gerês. A raza ocupa terreos pobres de chan ácido e limitadas posibilidades forraxeiras, de clima húmido e frío.

ORIENTACIÓN PRODUCTIVA

Son reprodutoras con moi boas calidades maternais, gran facilidade de parto, favorecido polo reducido peso do tenreiro á hora do nacemento (peso medio de 17 kg), e cunha aceptable produción leiteira que lle permite aleitar as crías ata a desteta. Grande instinto maternal, defendendo ben a descendencia de posibles ataques dos lobos mediante un comportamento etolóxico que consiste en deixar os tenreiros no centro dun cerco formado por unha armazón de cabezas e cornos.

Esta raza, antigamente, foi de triplo aproveitamento: traballo, carne e leite; coa dominación do primeiro para os traballos agrícolas (bueys). Hoxe predomina como produtora dunha carne de excelente calidade. A venda máis frecuente é a desteta dos tenreiros, cun peso de 70-90 Kg/canle, ou ben crialos como xovencos, cun rendemento a canle do 55%.

Raza rústica de gran sobriedade, grande adaptación ao medio e con alto grao de transformación de alimentos groseiros.

As doses seminais desta raza destínanse na actualidade, á parte da reprodución en pureza racial, ao cruzamento industrial mediante a inseminación artificial en razas de produción láctea e cárnica e como semental de elección na primeira inseminación en juvencas, o que proporciona facilidade de parto na primeira xestación.

PROTOTIPO RACIAL

• Cabeza: Pequena, fronte lixeiramente deprimida e corta de cara, cabeza con melena non abundante, cornos en lira alta de grandes proporcións e sección circular, pas de cor ambas as dúas e punta negra. Labios grosos e fociño engurrado, rodeado de auréola branca. Ollos oblicuos, separados e con mirada moi viva. Mandíbula poderosa.
• Colo: Curto, harmónico e con gran badana (raza ambiental), desenvolvida e escura. Xugueira desenvolvida nos machos
• Corpo: : Redondeado e robusto. Cruz prominente, con liña dorso-lumbar sensiblemente recta. Peito longo de gran capacidade torácica, tórax profundo con costelares arqueados, illargas extensas e ventre voluminoso. Cruz das cadeiras ancha e lixeiramente caída. Rabo de nacemento un pouco adiantado, longo e con borla escura.
• Extremidades: Coxas e cadeiras pouco desenvolvidas, extremidades ben proporcionadas e dirixidas, de óso fino e articulacións rectas, cascos negros, pequenos e duros.
• Sistema mamario: Ubres ben conformados, de volume harmónico co tamaño do animal, tetas ben dirixidas, boa produción leiteira e abundante protección pilosa.
• Capa: Castaña clara, abelá, máis escura na rexión do colo. Cabeza con melena pouco poboada, pavillóns auriculares poboados de pelo (pendentes). Nos machos a capa é máis escura. Mucosas nasais e xenitais negros, escroto de cor clara con mancha escura na súa parte distal (cúpula)
• Tamaño y peso: Os rangos de alzada á cruz, á metade do dorso e á cruz do espiñazo son entre 90 e 120 cm, 90 e 115 cm e entre 100 e 125 cm respectivamente para as femias, e entre 100 e 130 cm, 90 e 125 cm e 105 e 135 cm respectivamente para os machos.
  Pesos medios: para os machos 550 kg e para as femias 350 kg.

DEFECTOS OBXECTABLES E DESCUALIFICABLES

3.- Defectos obxectables:

• Defectos no asentamento das extremidades non moi destacables

4.- Defectos descualificables:

• Conformación xeral ou rexional defectuosa en grao acusado.
• Cornos rudimentarios ou mal orientados.
• Anomalías nos órganos xenitais, principalmente monorquidia.

Click na imaxe para ampliala.

Explotación Ovina en Galicia

• Conxuntamente co gando vacún, pequenos rabaños, manténdose co que non aproveitaban as vacas, supoñendo uns ingresos complementarios á produción principal.
• Veceiras "rabaños comunitarios", grandes rabaños nas zonas de serra que pastoreaban as zonas altas e inaccesibles para o gando vacún, frecuentemente explotadas en rabaños mixtos con gando caprino.

CAUSAS DA SÚA DESAPARICIÓN

• Busca de rendementos maiores.
• Intensificación das producións
• Substitución dos machos de Ovella Galega por outros de razas de maior especialización cárnica.

VANTAXES DA OVELLA GALEGA

• - Rusticidade: perfecta adaptación ao medio, normalmente hostil, idónea para a súa explotación en réxime extensivo, semi-extensivo.
• Gran resistencia ás enfermidades
• Prolificidade e fertilidade
• Precocidade sexual 7-8 meses.
• Lonxevidade.
• Boa produtora de leite.
• Excelente carácter maternal.

FUTURO: CARNE DE CALIDAD

• Características organolépticas especiais da carne (cor, olor, sabor e textura)
• Alimentación baseada nos recursos naturais.
• Mobilidade dos animais

ORIXE

• Madeiro ibérico (Ovis aries ibericus), influído por un elevado número de grupos étnicos, destacando o Meiriño e con menor intensidade a Castelá, Lacha e Churra.
• Corpo entrefino (Ovis aries celtibericus), reforzado ou potenciado por algunha influencia de sangue meiriña.

DISTRIBUCIÓN

• Orixinalmente dispersa por toda Galicia.
• Actualmente quedou relegada ás zonas montañosas de Ourense, Lugo e Pontevedra, e no litoral da Coruña.

PROTOTIPO RACIAL

• ASPECTO XERAL
• CARáCTERES REXIONAIS:
  • CABEZA
  • PEL
  • PESCOZO
  • COR
  • CORPO
  • VÉLARO
  • MAMAS
  • ALZADA
  • EXTREMIDADES
  • PESO
• DEFECTOS OBXECTABLES
• DEFECTOS DESCUALIFICABLES

ASPECTO XERAL

A raza ovina galega agrupa animais de pequeno tamaño, de proporcións equilibradas, enlanados e de cor branca, dedicados á produción de carne.

CABEZA

• Tamaño pequeno.
• Perfil fronto-nasal recto ou tendendo a subconcavo.
• Cara alongada e estreita.
• Nariz alongado e fociño fino.
• Cornos en espiral dobre en machos.
• Ausencia de cornos ou rudimentarios en femias.
• Fronte ancha.
• Presenza de moña.
• Orellas de tipo medio e horizontais

COLO E CORPO

• Colo pouco musculoso, de mediana lonxitude.
• Madeiro estreito e de medidas proporcionadas.
• Liña dorso-lumbar recta ou lixeiramente ascendente cara á anca.
• Anca curta e algo caída.
• Cola moi longa e de nacemento baixo.

MAMAS

• Bastante desenvolvidas en proporción co tamaño do animal.

EXTREMIDADES

• Moi finas
• Nuas
• Ben pesadas

PIEL

• Grosor medio
• Sen dobras

COOR

• Branco uniforme.
• ás veces manchas irregulares na cabeza e membros de cor castaña a cobreado.
• A cor negra é escasa.

VéLARO

• Branco e abundante.
• Tipo entrefino ou basto
• Cobre o corpo, estendéndose como máximo ata as articulacións carpianas e tarsianas, así como o colo e parte da cabeza.

ALZADA E PESO

• - Características diferenciadoras dos dous ecotipos existentes.
• - Medidas distintas para machos e femias.
• 

DEFECTOS OBXECTABLES

• Ausencia de moña
• Defectos de asentamento das extremidades non moi destacables.
• Vélaro pouco estendido en extremidades e cabeza.

DEFECTOS DESCALIFICADORES

• Conformación xeral ou rexional defectuosa en grao acusado:
  • cabeza grande.
  • perfil convicto.
  • orellas grandes e fóra da horizontalidade.
  • fociño ancho
  • colo moi musculoso.
  • dorso enselado.
  • anca horizontal con nacemento alto da cola.
  • extremidades gordas.
  • dobras na pel.
• Anomalías nos órganos xenitais:
  • Monorquidia
  • Criptorquidia
• Desenvolvemento corporal non acorde coa idade.

CALIFICACIÓN MORFOLÓXICA

• Apreciación visual
• Método de puntos
• - Cualificación de cada rexión corporal (1 -10 puntos), < 4 puntos => insuficiente, descualifícase o animal
• - Coeficiente de ponderación para cada rexión.
• 

FICHA DE CALIFICACIÓN

• Ficha

Click na imaxe para ampliala.

CARACTERÍSTICA MORFOLÓXICAS

• A raza porcina celta agrupa animais de tamaño grande, rústicos, moi adaptados á súa explotación en réxime extensivo. Encóntranse exemplares da raza en todo o territorio galego, centrándose máis na provincia de Ourense, o sur da provincia de Lugo e na rexión central e noroeste da provincia da Coruña.
• Tradicionalmente, a raza porcina celta explotouse en réxime extensivo ou, cando menos, semiextensivo. Caracterízase pola súa gran rusticidade, perfectamente adaptada ao medio no que se desenvolve, pastoreando, e alimentándose de recursos naturais estacionais como landras, castañas e abrochos vexetais dos extensos e ricos bosques autóctonos galegos.
• Nas últimas décadas a despoboación rural, coa consecuente falta de man de obra e o abandono das terras, xunto coa intensificación dos sistemas produtivos en busca de maiores rendementos das explotacións, fixeron que en Galicia se extinguise case totalmente o hábito do pastoreo porcino, en especial coa raza celta que foi cruzada con razas foráneas, máis selectas e con maiores rendementos cárnicos, ou substituída por estas, poñendo en perigo a conservación da única raza porcina autóctona galega.
• As especiais características de rusticidade da raza porcina celta que lle permiten unha perfecta adaptación ás condicións de hábitat dos bosques autóctonos galegos, cargados de peculiaridades orográficas e climáticas, fan que estes animais poidan explotarse totalmente en réxime extensivo, obtendo deles uns produtos de calidade excepcional, moi demandados actualmente.
• Este sistema de explotación fai ademais esta raza colaboradora no mantemento e control da biomasa vexetal favorecendo a biodiversidade vexetal e o embelecemento do contorno paisaxístico, que unido ás súas peculiares características morfolóxicas, ás súas calidades reprodutivas e á calidade organoléptica dos seus produtos, fan que se lle deba prestar especial atención de modo que se garanta a súa recuperación e conservación.

PROTOTIPO DE RAZA PORCINA CELTA

O prototipo ao que deben responder os exemplares da raza porcina celta para a súa inscrición no libro xenealóxico é o que a continuación se detalla:

1.1.- Aspecto xeral

• A raza porcina celta agrupa animais de gran tamaño, dolicocéfalos e perfil frontonasal de subcóncavo a recto, eumétricos e lonxilíneos. No seu conxunto son animais rústicos e harmónicos. O gran desenvolvemento do seu esqueleto, sobre todo do terzo anterior, e a lonxitude dos seus membros demostran a súa aptitude para a marcha, que é viva, grácil e de contorno característico da raza.
• Diferéncianse tres variedades: a variedade santiaguesa, a variedade barcina e a variedade carballina. As tres variedades son morfoloxicamente iguais e só se diferencian na ausencia ou presenza de pigmentacións e polo seu lugar de orixe, así, a variedade santiaguesa e barcina sitúanse no sur das provincias de Lugo e A Coruña e nas provincias de Pontevedra e Ourense, mentres que a variedade carballina é orixinaria da bisbarra de Carballo e bisbarras limítrofes na provincia da Coruña.

1.2.- Carácteres rexionais.

• A) Cabeza: De tamaño grande, forte, alongada e de perfil frontonasal de subcóncavo a recto, sendo no seu conxunto voluminosa. Fronte plana e proporcionada, formando unha aresta aguda na liña da caluga. Fociño ancho e gordo. Orellas grandes e caídas que cobren os pequenos ollos.
• B) Colo: Longo, estreito e forte
• C) Tórax: Forte e profundo, con costelar pouco arqueado
• D) Costas: Longas, lixeiramente inclinadas e de manifesta musculatura, facendo máis robusto o terzo anterior
• E) Dorso e lombo: Estreito, longos ( conta con seis vértebras lumbares) e arqueados.

A liña dorsolumbar debuxa dende a cruz ancha un arco que se fai máis prominente na unión de lombos e cadeiras

• F) Cruz dos riles: Caída, con formación muscular media. O rabo está provisto na súa extremidade dunha borla de sedas e retórcese de modo típico.
• G) Ventre e Xenitais externos: Ventre recollido, con liña inferior plana, cun mínimo de 6/6 tetas formadas, de implantación ampla e regularmente espazadas. Excepcionalmente poderán admitirse exemplares con menos de 12 tetas, sempre que a súa cualificación global sexa superior a suficiente. Testículos ben formados, simétricos en lonxitude e tamaño. Vulva ben formada nas femias.
• H) Extremidades e macha: Extremidades ben formadas, longas e fortes, con articulacións limpas e definidas. Falanxes de lonxitude media. Patas resistentes e duras, con ausencia total de pigmentación.

Marcha viva, grácil e de contorno característico da raza.

• I) Cor e pelo: A variedade santiaguesa caracterízase por posuír unha pel Rosada con ausencia total de pigmentacións. A variedade barcina posúe pequenas pigmentacións, como lunares circulares de cor gris-lousa e a variedade carballina caracterízase polas súas extensas pigmentacións negras brillantes que en ocasións poden chegar a cubrir todo o seu corpo. Nas tres variedades a pel está cuberta de abundantes sedas, longas e fortes.

1.3.- Defectos obxectables

• De acordo coa descrición do prototipo racial, considéranse como defectos obxectables os seguintes:
• a) Defectos no asentamento das extremidades pouco destacables
• b) Extremidades curtas que fan baixo o animal.
• c) Fociño pouco formado

1.4.- Defectos descualificables:

• De acordo coa descrición do prototipo racial, considéranse como defectos descualificables os seguintes:
• a) Conformación xeral ou rexional defectuosa en grao acusado (cabeza moi pequena e pouco voluminosa, perfil convicto, orellas curtas, estreitas ou levantada, liña dorsolumbar recta, cruz das cadeiras horizontal e moi musculada)
• b) Hernias
• c) Anomalías nos xenitais: monorquidia, criptorquidia e infantilismo xenital.
• d) Desenvolvemento corporal non acorde coa idade

Click na imaxe para ampliala.

As galiñas de Mos, especie en perigo de extinción, estanse a criar no terreo que a Deputación Provincial de Ourense ten en Valverde-Allariz.

É unha raza moi rústica, que se adapta moi ben a calquera tipo de terreo e condicións atmosféricas. é unha raza de produción mixta, é dicir, cun bo rendemento cárnico e unha aceptable produción de ovos.

Dende o iniciou do programa de recuperación, puxéronse á venda máis de 500 ducias de polos de 1 a 2 semanas de idade.

Click na imaxe para ampliala.